1886 Osmanlı dönemi yönetmelik

( 27 Eylül 1302 / 8 Ekim 1886)

Babı evvel Beş fasla münkasımdır

Faslı evvel Teşkilâta dairdir

Madde 1 — Hazinei Ceiile hukuk müşaviri bairadei seniyei hazreti padişahi mansub olub doğrudan doğruya maliye nezareti celilesine merbut ve kâffei muamelâtınca nezarete karşı mes'uldür.

Madde 2 — Hukuk müşavirinin refakatinde badelhüküm vukubulan tahsilâtdan aidatı mahsusa başkaca verilmek ve münhasıran hazinei celileye müteallik deavi muhakemat ve muamelâtile iştigal ederek haricden dava kabul etmemek üzere Dersaadet için muvazzaf dört davavekili ile tenfizi ilâmat hususatına bakmak için muvazzaf ve aidatlı bir memur bulunacak ve vilâyatda ücreti mahsusa ile şehadetnameli davavekilleri istihdam olunacakdır.

Madde 3 — Müşavirin mayetinde bir başkâtib ve iki müsevvid ve dört mübeyyiz ile bir mukayyid ve bir muhasib ve dört hademe bulunacakdır.

Madde 4 — Dersaadet davavekilleri müşavir tarafından takdim olunacak takrir üzerine makamı nezaretden tayin edilir ketebe ile hademenin sureti istihdamları kanunu mahsuslarına tâbidir.

Madde 5 — Vilâyatda istihdam olunacak davavekillerinin intihab ve tayini ve azil ve tebdili hususatından müşavire malûmat verilecek ve olbabda kendisinin bir gûna mütalaası olduğu halde beyan edebilecekdir.

Madde 6 — Birinci maddede gösterildiği veçhile müşavir nezarete karşı kâffei muamelâtından mes'ul olduğu gibi davavekilleri ile tenfizi ilâmat memuru ve ketebe ve hademe dahi yezaifi mertebe ve muamelâtı cariyelerince müşavire karşı mes'uldür.

Madde 7 — Müşavirin idaresinde beş nevi defter bulunacakdır bunun birincisi evrak defteri olub mehakime müracaat olunan kâffei deaviye müteallik evrak ile havale olunan veya vürud eden evrak sırasile ve müteselsil numara tahtında olmak üzere hulasaten bu deftere kaydedilir. İkincisi Dersaadet mehakimile mecalisi idareden verilen kâffei ilâmatın aynen kayid ve tesciline mahsus ve üç kıt'adan ibaret olub bunlardan birine bidayeten ve diğerine istinafen ve üçüncüsüne dahi temyizen verilen ilâmat kaydile başkâtib tarafından bilmukabele aslına mutabakatı zirine şerh ve imza olundukdan sonra müşavir tarafından dahi tasdik ve imza olunur. Üçüncüsü zimmet defteri olub buna dahi gerek devair ve gerek davavekillerine verilecek evrak hulasaten kaydile ahzolunduğunu müş'ir imza etdirilir. Dördüncüsü iki kıt'adan ibaret olmak üzere hesab defteri olub bunun birisi nakid makamında mehakime verilen senedatı mahsusaya ve ikincisi ücreti mübaşiriye ve pul parası gibi nakden sarfolunan mebaliğe mahsusdur. Beşincisi müşavir tarafından davavekillerile muhtacı müzakere görülen hususat hakkında cereyanı müzakerat üzerine ekseriyet veya ittifak ile hâsıl olacak neticei rey ve mütaleanın ziri imza edilmek üzere kayid ve terkimine mahsusdur. İşbu defterlerin cümlesi tertib olunacak şekilde matbu olacağı gibi sahifelerine sıra numarası terkim ve balâsile nihayeti kaç sahifeden ibaret olduğu başkâtib ile müşavir tarafından tasdik ve tahtım olunacakdır.

Madde 8 — Defterlerin tanzimile muamelâtı kaydiyesinden başkâtib ile müşavir mes'ul olduğu gibi evrak ve senedatın muhafazsından dâhi müşavire karşı derece derece ketebei mevcude ile beraber baş kâtib mes'uldür.

Madde 9 - Müşavirlik marifetile makamı celili nezaretden yazılacak muharrerat ve tezakirin müsveddatı matbu varakalara yazılacağı cihetle bunlar altı ayda bir kerre muharrerat için başka ve tezakir için başka olmak üzere sırasile ve tarih itibarile teclid etdirileceği gibi müşavirlik tarafından yazılan müzekkere ve derkenar ile muharreratın ve mehakime verilen istida ve lâyiha ile ihtar ve hacizname gibi kâffei müstediyatın müsveddatı dâhi altı ayda bir kere başka başka teclid etdirilecekdir.

Madde 10 — Her vilâyetde birinci maddede gösterilen defterlerden numunelerine mutabık olmak üzere yalnız ilâmatın tesciline ve mehakimde rü'yeti lâzım gelen her nevi deavinin ve mehakime verilen hare ve resim ile ücreti vekâletin kaydine mahsus üç nevi defter tutulmak lâzımgeleceği gibi gerek ilâmatm yolile kaydetdirilerek muamelei tasdikiyesinin icra kılınması ve gerek diğer defterlerin sureti muntazamada tutulması vilâyat defterlerine aid olacak ve her altı ayda bir kere hare ve rüsum ile ücreti vekâletin müfredatını natık defteri mahsusundan bir icmal tanzim ve tasdik olunarak müşavir tarafından umumu hakkında istatistik yapılmak üzere makamı nezate takdim kılınacakdır.

Faslı sani

Müşavirin vezaifine dairdir

Madde 11 — Hukuk müşavirinin vazifesi evvelâ maliye hazinei celilestle devairi saire veya eşhas beyninde tanzim ve teati olunacak kâffei ukud ve mukavelâtın müsveddesini rü'yetle mukavelâtı mezkûreyi hukuku hazineyi temin eder şerait ve ahkâmı kanuniyeye tevfik eylemek ve saniyen gerek makamı nezaretden ve gerek şuabatı hazineden tahriren vukubulacak sualler üzerine beyanı mütalea etmek ve salisen hazinei celileye müteallik olub mehakime müracaat lâzımgelen hususat hakkında davavekilleri marifetile aid olduğu mehakimde ikamei dava ve hazine aleyhinde ikame olunacak deavi hakkında müdafaatı lâzımeyi icra ile taharriyat ve takibatı kanuniyede bulunmak ve rabian mehakimden sadır olan ilâmatın kanunu mahsusuna tevfikan tenfizi ahkâmile hukuku hazinenin tesrii tahsilatını istilzam eden her nevi tedabire müracaat ve teşebbüs eylemek gibi hususatdan ibaretdir.

Madde 12 — Müşavir eşhas aleyhinde ikame olunan veya hazine aleyhinde eşhas tarafından ikame edilecek deaviyi davavekillerinden münasibine havale ve tevdi ederek icabetten vekâletnameyi müşavirliğe mahsus mührü resmî ve nezareti celileden mührü zati ile mahtum olduğu halde vekile ita eyler ve deavii mütehaddise hakkında vakti zamanile ve vekil marifetile istinaf ve temyiz gibi her nevi tedabiri kanuniyeye müracaat etmekle beraber vekillerin mehakimde ahkâmı kanuniyeye mutabık ve menafii hazineye muvafık suretde tenahidi dava ve müdafaa etmelerine dikkat ve nezaret ve hilafı kanun gördüğü ahvali mene mübaderet eder.

Madde 13 — İstinaf ve temyiz ve haciz için hazinei celile namına mehakime itası lâzımgelen kefaletname davavekili tarafından tanzim ve müşavir tarafından tasdik olundukdan sonra kalemce icabı badelicra hemen masarifatı umumiye müdüriyeti tarafından tahtım ve iade kılınacakdır.

Madde 14 — Hukuk müşaviri kendisine havale olunan hususatdan muhtacı istişare gördüğü şeyler için müzakere etmek üzere davavekilleri ile tenfizi ilâmat memurunu celb ve davet ve heyeti mezkûreye riyaset eder. müzakeratı vakıada tesaviiâra vukuunda müşavirin bulunduğu taraf ekseriyet kazanmış adolunur.

Madde 15 — Müşavir bir davanın teshili rü'yeti ve medyunun tahkiki kudret ve yesarı zımnında hafî ve celî icrayı tahkikat etmekle beraber icabı halinde protesto ve haciz gibi muamelâtı kanuniyeyi mes'uliyeti tahtında olmak üzere doğrudan doğruya icraya ve hazinei celile aklâm ve şuabatından resen ve resmen ve davair ve vilâyatdan nezaret vasıtasile her nevi malûmat istihsaline mezundur.

Madde 16 — Müşavir davavekülerile tenfizi ilâmat memurundan ve ketebei müstahdeme ile hademeden vazifesini ifada bittecrübe aczükusuru veya tekâsül ve tesamühü tahakkuk edenlere derecesine göre tenbihat ve ihtaratı lâzıme icra veya bir maaşını ve aidatdan maaşına müsavi mikdarını nezaretin rey ve malûmatı tahtında katetmekle beraber bütün bütün aczi zahir veya kusuru mütekerrir olanların azlile yerine intihab edeceği zatın tayini hususunu makamı nezarete arz ve inba edecek ve bunlardan kendilerine verilen evrak ve senedatı ketmüihfa veyahud maznunundan hasma malûmat ita etmek gibi kasden hukuku hazineye muzır ve hasma nafi hareketde bulunan olur ise kavanini mevzuaya tevfikan hakkında ikamei dava edileceği misillû hareketi mezkûreden hazineye bir gûna zarar terettüb etmiş ise başkaca tazmin etdirilecekdir ve müşavir mayeti memurlarının o misillû ahval ve harekâtını vaktile tahkik ve zahire ihraç etmek için lâzımgelen tekayyüdat ve mesaide kusur ve iğmaz ve kukuk ve menafii hazinei muhil muamelâtda iştirak etdiği takdirde anın hakkında dahi ayni muamele icra kılınacakdır.

Madde 17[2] — Tamamen veya kısmen hazine aleyhinde sadır olan ilâmat ahkâmı derecatı mehakimden geçirilerek iktisabı kat'iyet edinciye kadar takibi dava edilmek mecburidir.

Madde 18 — Müşavirin bir davaya müteallik olub temhidi dava ve müdafaaya medarı isbat olur kâffei kayid ve evrak ve senedatı müteallik olduğu daire ve kalemden celb ve ahza salâhiyeti olduğu gibi devair hazine memurlarile aklâm zabıtanı o makule kuyud ve evrakı günü gününe bittaharrı bulub vermeğe ve bunlardan derhal bulunması mümkün olmıyanlar için bir müddet tayinile o müddet içinde istihzar ve ita etmeğe mecbur bulunacakdır ve her iki surette evrakı matlubenin itasında teahhürat vukubulduğu takdirde müşavir tarafından makamı nezarete müracaatla arzı şikâyet olunacakdır.

Madde 19 — Mehakim ile devairi icraiyeden ve mukavelât muharrirlerinden resmen canibi hazineye tebliği lâzımgelen ihzarname ve ilâm ve protesto ve hacizname gibi evrakı resmiye usulü veçhile doğrudan doğruya müşavir tarafından ahz ve kabul olunacak ve canibi hazineden resen ve cevaben tanzim ve tebliğ edilecek evrak dahi müşavir tarafından tanzim ve tahtım ile icabedenlere tebliğ etdirilecekdir.

Madde 20 — Bir ilâmın hükmü kesbi kat'iyet eyledikte tarihinin tasrihile derhal dairei aidesine malûmat vermeğe ve tahsilata mübaşeret olundukta dahi tahsilatın her defasında dairesine ihbarı keyfiyetle beraber tediye olunacak mebaliği doğruca hazinei celileye teslim etdirmeğe hukuk müşaviri mecbur olduğu gibi devair hazine memurları dahi mebaliği mahkûme bakiyesinin teahhuru istihsalinde veya müddeti tekasitin hululile tahsilat vukubulmadığı takdirde hukuk müşavirine icrayı ihtarata ve derdesti rü'yetolan deavi üzerine kendisinden ahzı malûmata mecbur ve mezun bulunacak ve fakat muhakemat ve umuru icraiyeye dair hususat hakkında şuabatı hazine canibinden müdahale olunmıyacakdır.

Madde 21 — Derdesti rü'yet olan deavi ile tenfizi ilâmata müteallik hususatın müfredat ve cüz'iyatı hakkında istilâm ve istizaha mahsus olmak üzere rüesayı mehakim ve icra memurlarile muhabereye müşavir mezundur.

Madde 22 — Elyevm rü'yet olunmakda olan deaviye müteallik evrak ile mevkii icraya vaz'ı lâzım gelen ilâmat müşavirliğe devrü teslim olucak ve bu yolda hazineye vürud edecek evrakın kâffesi müşavirliğe havale olunacağı gibi, kavanini Adliyeye müteallik şuabaü hazineye havale olunacak evrak dahi muktezayi kanunisinin icrası zamnında müşavirliğe irsal ve tevdi kılınacakdır.

Madde 23 — Davavekillerinden her birisi müşavir tarafından kendisine tevdi ve havale olunan davanın muhtaç olduğu esbab ve delâili sübutiyeyi istihzar ile aid olduğu mahkemede hükmü kanuna muvafık suretde tasvir ve tenviri dava etmek vazifesile mükellef olduğu gibi davanın musaraaten rü'yeti zımnında takibatı kanuniye icrasına mecbur ve kendisinin tekâsül ve ihmalile deavinin mehakimde vukubulacak teahhuratından mes'uldür.

Madde 24 — Her davavekili lüzum gördüğü evrakı müşavirin inzimamı rey ve malûmatı ve onun marifeti ile ve on sekizinci maddede muharrer usul ve kaide veçhile müteallik olduğu daireden taleb ve istihsal etmek üzere devaire bizzat müracaat eder ve mehakimde her bir dava hakkında cereyan eden muhakemeden müşavire vaktile itayi malûmat ile alacağı reye tevfiki muamele eyler.

Madde 25 — Davavekili bir gûna mazereti meşruaya müstenid olmaksızın hiç bir muhakemenin tehirine ve hazine aleyhine hükmü gıyabî luhukuna sebebiyet vermekden ictinab etmeğe ve bundan hazineye terettüb eden zarar ve ziyanı ve hükmü gıyabiden dolayı hazineye tahmili iktiza eyliyen masarifi muhakemeyi tazmin eylemeğe mecbur olduğu gibi müddeti kanuniyenin mürur etmesinden nâşi hazine aleyhine lâhik olacak hükmün neticesinden tevellüd edecek zarar ve ziyan dahi vekile tazmin etdirilecekdir.

Madde 26 — Her davavekili kendisine havale olunan davaya dair arzuhal ve lâyiha ve protesto ve hacizname gibi kâffei evrakın müsveddatını tanzim ve müşavire ita edecek ve o makule müsveddat müşavir tarafından bittashih yazılması işaret olundukdan sonra tebyiz olunarak müsveddesi kalemde hıfzedilecekdir.

Madde 27 — Tenfizi ilâmat memuru elyevm devairi icraiyede bulunan ve müşavir tarafından tediye olunan ilâmat ahkâmın kavanini icraiyeye tevfikan icrasını ve medyunun emvali menkule ve gayri menkulesini taharri ve tahkik ile bermucibi nizam haciz ve füruhtunu taleb ve istida edecek ve tahsil olunan nukud ve emvali mahkeme icra memuru marifetile canibi hazineye teslim etdirecek ve tahsilatı vakıayı zahrı ilâma kaydetdirmekle beraber müşavire tahriren malûmat verecekdir.

Madde 28 — Tenfizi ilâmat memuru devairi icraiyede ilâmatın icraatınca bir gûna müşkülât ve teahhurat vukubulduğu halde esbabile beraber müşavire bildirecekdir.

Madde 29 — Bir ilâmın icrası zımnında resmen ve kaideten devairi icraiyeye müracaat olundukdan sonra veyahud kablelhüküm esnayı muhakemede medyun tarafından vukubulacak tediyat müşavirin marifet ve malûmatı ile doğrudan doğruya hazineye teslim etdirilecekdir.

Madde 30 — Vilâyatda istihdam olunacak davavekillerinin tercümei hal varakalarile şehadetnameleri müşavir tarafından tedkik ve muayene olunur ve bunlara icabına göre mahallî bidayet ve istinaf mahkemelerince ve meclisi idarece icrayı mehakemata tevkil olunduğunu natık makamı vilâyetden umumî veya her dava için hususî vekâletname ita kılınır.

Madde 31 — Vilâyatda müstahdem davavekilleri vilâyatda vali ve defterdarlara ve elviyede mutasarrıf ve muhasebecilere merbut ve onlara karşı mesuldür fakat mehakimde tesadüf olunan müşkülâtdan ve ahkâmı kanuniyeye ve tenfizi ilâmata müteallik mesailden dolayı indelicab defterdarlar vesatatile müşavire bilmüracaa rey ve izahat istihsal edebilecekdir.

Madde 32 — Vilâyatda müstahdem davavekilleri yalnız bidayeten ve istinafen vekâlet edib temyizi lâzımgelen ilâmat hakkında mahallince evrak temyiziyeyi tanzim ve doğruden doğruya veya bidayet mahkemesi riyaseti vasıtasile mahkeme istinaf riyasetine takdim ile kaydetdirmek ve hazine aleyhinde eşhas tarafından ikame olunub mahallinde şeraiti icra kılınan temyiz davası için iktiza eden cevab lâyihasını müddeti zarfında tanzim ve takdim ve resen ve cevaben tanzim olunacak evrakı temyiziye ile temyiz olunan ilâmın bir suretini defterdarlik vasıtasile ve ilk posta ile müşavirliğe veya makamı nezarete irsal eylemek vazifesile mükellefdir.

Madde 33 — Üçüncü fasılda Dersaadet davavekillerinin ifayı vazifede ve takibi muhakematda kusur ve tesamühleri vukuunda aidatı mukafrerelerinin kat'ı ve azil ve tebdili ve tahtı mes'uliyete arızı ve hukuku hazineye muzır hareketlerinden dolayı haklarında dava ikamesile zararı hazinenin tazmini için on altıncı ve yirmi üçüncü ve yirmi beşinci maddelerde munderic ahkâm tamamile taşra davavekilleri hakkında dahi cari olduğu gibi maddeî sabıkada gösterilen evrak suretleri vaktüe gönderilmediği takdirde harcı nizamisi bilifa evrakı mezkûrenin suretleri mahkemei temyizden alınarak icabı icra olundukdan sonra verilecek hare davavekîllerinden tazmin etdirilecekdir.

Madde 34 — Başkâtib müsevvid tarafından tanzim olunan müsveddatı evrakı esasiye ile tatbik ve müşavir tarafından verilmiş olan reye muvafık olub olmadığını tetkik ile ketebenin muamelât ve harekâtına nezaret ve evrakın vaktü zamanile yazılmasına ve muamelâtı kaydiyenin yolunda cereyan etmesine itina ve dikkat eder ve işbu talimatın başkâtibe tevdi ve teffiz eylediği sair hususatı dahi yolile rü'yet eyler.

Madde 35 — Müsevvidin vazifesi kendisine verilen evrakın hulâsasıle tarif olunan reye muvafık suretde müsvedde kaleme alarak liecliltashih başkâtibe ita etmekden ve mübeyyizin vazifesi müsveddatı tebyiz eylemekden ibaretdir. Gerek tesvid ve gerek tebyiz hususu günü gününe icra kılınmak ve işin ne kadar cesameti olsa bile imri tesvid ve tebyiz nihayet üç günden ziyade teahhur etmemek lâzımgelib aksi halinde başkâtibin ihtarı üzerine müşavir tarafından tevbih ve tekdir edilecek ve bu yolda teahhuratdan dolayı icabına göre maaşı kat ve yine vukubulur ise müşavir tarafından tebdil olunarak yerine aharı tayin ile tasdiki memuriyeti ba takrir makamı nezarete arzolunacakdır.

Madde 36 — Mukayyid vürud eden kâffei evrakı müşavir tarafından görüldükden ve kaydedilmesi işaret edildikden sonra sırasile evrak defterine kayd ve evrakın her birisine sıra numarası vazedeceği gibi bir madde hakkında ne muamele cereyan eder ise muamelâthanesine işaret ve terkim edecek ve ketebe ile davavekillerine ve devairi saireye ita ve irsal olunacak evrakı dahi zimmet defterine kayd ile zirini imza veya tahtim etdirecekdir.

Madde 37 — Muhasibin vazifesi gerek hare koçanlarını ve gerek masarifi muhakeme için alınan mebaliği başka başka defteri mahsuslarına kaydile bunların muamelâtı hesabiyesini rü'yet ve tedkik etmek ve altı ayda bir kere icmal defteri tanzim ile beraber sair havale olunan muhasebatı dahi tedkik eylemekden ibaretdir.

Madde 38 — Başkâtib ile ketebei saire vazifelerini ifada kusur ve tekâsülleri vukuunda haklarında 35 inci maddede gösterilen muamele icra kılınacağı gibi davavekillerinin mes'uliyetini tayin eden on altıncı maddenin ikinci fıkrası hükmü bunlar hakkında dahi caridir.

Madde 39 — Hademenin vazifesi gerek müşavir ve gerek davavekilerile tenfizi ilâmat memuru tarafından ve başkâtib canibinden verilecek evrakı lâzımgelen mahallere isal etmek ve mehakim ve devairden icrayı tahkikat etmek üzere kendilerine verilen emir dairesinde hareket eylemekdir bunların vazifelerince kusurlarından dolayı otuz beşinci maddede gösterilen mücazat müşavir tarafından icra olunarak mütenebbih olmadıkları takdirde müdürlerine müracaatla bebdil edilir kendilerine tevdi olunan evrakı izaa etdikleri halde tahtı muhakemeye alınarak hazineye terettüb eden zarar başkaca istihsal kılınır.

Madde 40 — Dersaadet mehakimine hazinei celile tarafından itası lâzımgelen masarifi muhakeme için beş nevi matbu pul tertib olunmışdur bunun birincisi beyaz renkde beş ve ikincisi sarı renkde on ve üçüncüsü pembe renkde yirmi ve dördüncüsü mavi renkde elli ve beşincisi mor renkde beşyüz kuruşlukdur.

Madde 41 — Balâda envai gösterilen pulların cümlesi koçanlı olub her bir koçan yüz adetden ibaret olacak ve işbu koçanlardan lüzumu kadarı masarifatı umumiye müdürile müşavir tarafından müştereken tahtım olundukdan sonra müdiriyeti mezkûre kalemince kaydolunarak başkâtib ile beraber verilecek zimmet senedi mukabilinde müşavire teslim ve müşavir tarafından dahi icabı mikdarı sened makbuz mukabilinde davavekillerine tevdi ve taksim olunacakdır.

Madde 42 — Her davavekili üç ayda bir kere mehakime ita eylediği pulların mikdar ve envaile hangi daha için verildiğini mübeyyin birer kıta defter tanzim ve mehakimden verilen hare koçanlarını rabt ile müşavire ita eder işbu defterler muhasib tarafından bittedkik ziri tahtim olundukdan ve müşavir tarafından dahi tasdik edildikden sonra bir kıta hulâsa yapılarak zikrolunan defterler ile beraber masarifat muhasebesince muamelei lâzımesi icra kılınmak üzere batakrir nezarete takdim edilir.

Madde 43 — Mehakimden istihsal olunacak ilâmat ile mehakime ita olunacak müsted'iyat ve levayih ve sair evrak damga resmine tâbi olduğa gibi ücreti mübaşireye misillû masarifi muhakemenin nakden itası tabiî olduğundan bunlar için topdan müşavir tarafından taleb vukubuldukca icabeden akçe zimmet kaydile müşavire ita olunur ve müşavir tarafından dahi makbuz senedi mukabilinde lüzumuna göre ceste ceste dava vekili erine ita ve tevdi kılınır.

Madde 44 — Her davavekili masarifi vakıanın üç manda bir kere müfredatını havi birer kıta defter tanzim etmeğe mecbur olduğu gibi müşavid dahi cümlesinden bir kıta hulâsa defteri tanzim ve makbuz senedatı olduğa halde anları dahi rabteyılyerek keyfiyeti sarfını bittasdik muamelei mahsubiyesi icra olunmak üzere makamı nezarete takdim ve ita eder kırk ikinci maddede gösterilen pullara mahsus hulâsa ile sarfiyatı nakdiye hakkındaki hulâsa defterleri üzerine masarifat idarei umumiyesince müşavirin zimmeti kapatılarak usulü veçhile olbabda ilmühaber verilecekdir.

Madde 45 — Hazinei celilenin Dersaadetde hükmetdirilen matlubatından gerek sulhan ve gerek mevkii icraca vukubulan tahsilatın yüzde dördü davavekiline ve ikisi tenfizi ilâmat memuruna aid olacakdır.

Madde 46 — Kâffei masarifi muhakeme ile ücreti yekâlet mahkûmu aleyhe aid olduğundan her bir davada nekadar masarifi muhakeme vukubulmuş ise davavekilleri[3] nizamnamesinin yirmi birinci maddesi hükmünce aid olduğu bidayet mahkemesine müracaatla mecmuu hükmetdirilerek başkaca mahkûmualeyhden bittahsii canibi hazineye teslim edilecek ve maddei sabıkada tayin olunan aidat olvakit bundan tefrik ve ita olunacak ve mebaliği mahkûme ile beraber masarifi muhakeme ve ücreti vekâlet ahzüistifa edilmedikçe doğrudan doğruya hazineden aidat verilmiyecekdir şukadar var ki tahtı hükme aldırılan akçenin bir kısmı tahsil olundukdan sonra kısmı bakisinin mahalli istihsali bulunamadığı ve masarifi muhakemenin tahsil olunan mebaliğe aid mikdarını tediye edemiyecek suretde mahkûmualeyhin kudretsizliği usulen sabit olduğu takdirde yalnız mebaliği müstahsile nisbetinde lâzım gelen aidatın hazineden itası caiz olacak ve vilâyat davavekillerinin faslı saiisde hazine lehinde hâsıl olacak hükümler için gösterilen aidat ve ücuratının sureti itası dahi işbu madde hükmüne tevfik olunacakdır.

Madde 47 — Hazine aleyhinde eşhas tarafından ikame olunan matlubat davalarından dolayı hazineden akçe itasına ve hazine tarafından eşhas aleyhinde ikame olunan matlubat hakkında men'i muarızaya hükmolunduğu suretde Dersaadetde müstahdem olan vekiller ile tenfizi ilâmat memuruna aidat namile bir şey verilmiyeceği gibi emvali menkule ve gayri menkuleye müteallik tehaddüs eden deaviye dair olub bir meblağı muayyen hakkında hükmü şamil olmıyan ilâmat için dahi ücret verilmiyecek ve fakat hazine aleyhinde ikamei dava edenler haksız çıkar ise aidatı mukarrere nisbetinde kendilerinden ücreti vekâlet ahz ve istihsalinde davavekillerine ita olunacakdır.

Madde 48 — Muhakematın her derecesinde başka başka vekil bulunduğu suretde aidatı mukarrere vilâyat vekilleri hakkında ittihaz olunan kaideye tevfikan taksim olunacak ve bir davada müteaddid vekiller müştereken icrayı vekâlet etdikleri takdirde aidat mütesaviyen tevzi edilecekdir.

Madde 49 — Dersaadet davaveküleri ile tenfizi ilâmat memuru aidtından yüzde onu müşavire verilecekdir.

Madde 50 — Vilâyatda hazinei celile deavi muhakematında müstahdem vekiller muvazzaf olmadıklarından canibi hazineden ikame olunan matlubat davaları üzerine hükmedilen ve bittahsil mal sandıklarına teslim kılınan mebaliğin maddei âtiyede gösterildiği veçhile nihayet yüzde yedisi nisbetinde ve masarifi muhakeme ile ücreti vekâletin mahkûmaleyhden hini istihsalinde ücreti vekâlet verilecek ve kâffei masarifi muhakeme hükümeti mahalliye malsandığından tesviye ve ita kılınacakdır.

Madde 51 — Hazineye aid olmak üzere mikdarı muayyen meblâğı şamil hükmü ibtidaî mahkûmualeyh tarafından kabul ve icra olunduğu suretde vekile yüzde beş ve mahkûmualeyh tarafından istinafı dava olunub ve bu hükmü istinafî dahi hazinenin lehinde olub mahkûmualâyh tarafında temyizi dava olunmaksızın hükmü ilâm bilriza icra edilir ise o halde mebaliği mahkûmenin muhakemei ibtidaiyesi için vekile yalnız yüzde üç ve muhakemei istinafiyesi için kezalik yüzde üç aidat kırk altıncı maddede muharrer usul ve kaide veçhile verilecek ve mahkûmualeyh tarafından temyizi dava olunduğu takdirde temyizi Dersaadet davavekilleri vasıtasile icra olunacağı cihetle bervechi muharrer bidayet ve istinaf için mahallinde icrayı vekâlet eden vekile verilecek yüzde altıdan başka olmak üzere muhakemei temyiziye için Dersaadet vekiline dahi yüzde bir ita olunacakdır.

Madde 52 — Hazine matlubatından münbais bir dava hakkında kabili istinaf ve tehiri istinafında mazarrat mütehakkak olan kararı karine için istinafa müracaat edilmek lâzım gelir veyahud tarafı hasımdan hükmü kat'iden evvel istinafa müracaat edilir ise bidayetde bulunan vekil istinaf mahkemesinde dahi icrayı vekâlete mecburdur ve bunun için bir gûna ücret verilmeyib fakat istinaf mahkemesi bidayet mahkemesinin bulunduğu beldeden başka bir mahalde ise harcırah kararnamesinin[4] yirmi altıncı maddesine tevfikan saat hesabile masarifi seferiyesi verilir.

Madde 53 — Hazine lehinde ve aleyhinde tehaddüs eden bir davanın bidayeten rü'yeti esnada vekilin azil ve tebdili lâzım gelir veya vefatı vukubulur ise davavekilleri nizamnamesinin ücret tarifesine tevfikan kaç defa muhakemeye gitmiş ise onun için mevzu olan ücret başkaca verilecekdir.

Madde 54 — Matlûbatı hazineden dolayı meblâğı muayyen hakkında bir hükmü şamil olarak bidayeten verilen ilâm mahkûmualeyh tarafından istinaf olunur ve muhakemei istinafiye bidayetde bulunan veya ahiren başkaca tevkil olunan vekil marifetile icra kılınıbda hükmü istinafı aleyhinde temyiz davası vukubulmaksızın kabul ve icra kılınır ise bidayet için yüzde üç verileceği gibi istinaf da bulunan vekile dahi yüzde üç verilecek ve istinafda hükmü ibtidaî tadil olunur ise verilecek aidat istinaf hükmüne tâbi olacakdır ve hükmü ibtidaî fesh ile yine bidayete iade kılındığı ve bidayet mahkemesince betekrar lâhik olan hüküm bilkabul icra olunduğu suretde bidayet için yüzde dört ve evvelki muhakemei istinafiye için yüzde iki ücreti vekâlet ita kılınacak ve eğer yine istinaf vukubulur ise bervechi muharrer bidayet ve istinaf için yüzde üçer kuruş tediye edilecekdir işbu maddede münderic olan vekâlet ücretlerinin dahi sureti itası kırk altıncı maddeye tevfik olunacakdır.

Madde 55 — Hazine canibinden muayyen meblâğı şamil ikame olunan her dava hakkında bidayet ve istinaf mahkemelerinde her kaç defa hüküm ve ilâm sadır olur ise olsun bidayet ve istinaf aidatı maddei sabıkada tayin olunan mikdardan ibaret olub bundan fazla ücret itası caiz değildir.

Madde 56 — Derecei ula ve saniye mahkemelerinde bir dava derdesti rü'yet iken kararı kafiden maada lâhik olacak her nevi kararlardan dolayı hasım tarafından temyiz davasına teşebbüs olunduğu suretde müşavir tarafından tayin olunacak vekil vasıtasile cereyan edecek temyiz muhakemesi için masarifi muhakemeden maada ücret namile bir şey verilmiyecekdir.

Madde 57 — Mahkemeî temyizce matlûb hazine hakkında meblâğı muayyen hükmünü şamil olan ilâm tasdik olunduğu takdirde elli birinci madde hükmünce muhakemei temyiziyede bulunan vekile yüzde bir aidat verileceğinden mebaliği mahkûme ile beraber masarifi muhakeme ve ücreti vekâletin hini tahsilinde vekilin hissesi bittefrik defterdarlık canibinden vekile lieclilita müşavire gönderilecekdir.

Madde 58 — Mahkemei temyizde temyiz olunan ilâm nakzolunubda aid olduğu mahkemede betekrar cereyan edecek muhakeme üzerine hükmü sabıkda ısrar veya tadil ve tashih edilir ve bu hüküm temyizen tasdik kılınır veya hükmü âhir temyiz olunmayıbda kabul ve icra olunur ise maddei sabıkada gösterilen yüzde bir ücret tamamile evvelce bulunan vekile verilecek ve ahiren mahkeme! temyizde başka vekil bulunduğu suretde yüzde bir aidat münasafeten taksim edilecekdir.

Madde 59 — Hazine namına ikame olunan dava bir muayyen meblâğı şamil olmayıbda emvali menkule ve gayri menkulenin teslimi talebinden ibaret olur ve teslimine hükmedilir ise hükmolunan şeyin kıymetinden ücret olarak yüzde yedi aidat işbu faslın mevaddı sabıkasında gösterilen ahkâm ve kuyud tahtında olmak üzere davavekillerine ita edilecek ve emvali menkulenin kıymeti bulunduğu mahallin beledi meclisince ve emvali gayri menkulenin tahriri kuyuduna müracaatla takdir edildikden ve meclisi idarece kabul ve tasdik olundukdan sonra icabı icra kılınacakdır.

Madde 6O — Hazine namına ikame olunan dava men'i muarıza ve saire gibi mikdarı gayri muayyen deaviden olub hazine lehinde istihsali hükmolunduğu takdirde masarifi muhakemeden maada maslahatın ehemmiyet ve cesametine göre beşyüz kuruşdan dört bin kuruşa kadar maktuu ücreti vekâlet kırk altıncı maddeye tevfikan verilir ve mikdarı ücret dahi dava derecei saniyede rü'yet olunmuş ise onun ve derecei evvelide görülmüş ise bidayet mahkemesinin bulunduğu mahallin meclisi idaresi tarafından takdir ve tayin edilir.

Madde 61 — Gerek mikdarı muayyen meblâğa dair olsun ve gerek olmasın eşhas tarafından hükümet aleyhinde ikame olunacak davada hazine haklı çıkıbda müddeinin davası reddolunur ise maddei sabıka hükmünce muamele icra ve ücret ita kılınır ve hazine aleyhinde hüküm lâhik olubda kesbi kat'iyet etdikte beşyüz kuruşdan iki bin kuruşa kadar sureti maktuada ücret verilir ve bunun mikdarı dahi maddei sabıkada gösterilen usul dâiresinde tayin edilir.

Madde 62 — Masarifi muhakeme ile ücreti vekâletin mahkûmualeyh olanlardan hini tahsilinde verilecek aidatdan ve maktuu ücret vekâletden evvel beevvel mahsub ve tevkif olunmak üzere nizamnamei mahsusuna tevfikan muhakeme günleri için davavekillerine yevmiye ita kılınacakdır.

Madde 63 — Davavekillerine verilecek ücretlerin emri taksimince zuhur edecek ihtilâf işbu talimat dairesinde müşavir tarafından hal ve takdir edilecekdir.

Madde 64 — İşbu talimatın vukubulacak tecrübe üzerine bilistîzan tadil ve tashih ve ilâvesi mecazdır.

[1] Ceride-i Mehakim ; 10 Kan. s. 1302 - No. 876, sah : 4936

[2] Müzeyyaı fıkra : 10 Temmuz 1327 (Düstur, tertib : II, cild : 3, sah : 698) Direktlfde "Devlet davaları" kelimesine dahi muracaat.

[3] 18 Şevval 1292 - 16 Kasım 1875 (82 numaralı metne müracaat).

[4] 16 Mayıs 1335 tarihli harcırah kararnamasile mülgadır. (Düstur, tertlb : II, cild 11, sah:261)