İş arama sürecinin hayli meşakkatli bir eylem olduğunu iş arayan herkes iyi bilir. Ancak bir iş başvurusu yaparken de dikkat edilecek şeyler var. Eğer iş başvurularınızı internet kariyer sitelerinden yapıyorsanız, önünüze çıkan her işin size uygunluğuna bakmadan, başvuru yapmanız çok doğru değil. Bir hafta içinde 15 iş başvurusu yapıp sonuçlarını beklemeye başlarsanız bu durum da moralinizi düşürecek sonuçlar getirebilir. Eğer sanat tarihi bölümü mezunuysanız, ancak finansla ilgili deneyim beklenilen bir pozisyona başvuru yaptıysanız, kanımca bu başvurunuzla ilgili bir cevap beklememelisiniz.

İş başvurusu yapmadan öncelikle yapılması gereken;

• Kendini tanıma ve değerlendirmedir. “Ben nasıl bir iş istiyorum.”

• Sahip olduğum eğitim ve deneyimlerimle hangi pozisyonlara başvuruda bulunabilirim?

• İş yerinin nerede olduğu (hangi şehir ve semt) benim için önemli mi? Ulaşım imkânları var mı?

• Acaba aranan iş ilanında yazılmış olan nitelikler beni mi tarif ediyor? Benim yeteneklerimden daha azı mı var? Ya da aranılan özelliklerin bir kısmı mı bende var?

Ülkemizde bazı pozisyonların iş tanımlarından ne anlaşıldığı firmadan firmaya farklılık gösterebiliyor. Örneğin yönetici asistan, yönetici sekreter pozisyonları en çok tartışmalı olanlardan. Kimi firmalarda hem patronun, hem de şirketin sekreteri olan, ikramları yapan ve aynı zamanda müşterileri karşılayıp masaların tozunu alan ve adına “yönetici asistan” denilenler var. Kimi firmalarda ise, üst düzey yönetici kadrosunu asiste eden, şirketi temsil yetkisine sahip, iyi düzeyde yabancı dil bilgisine sahip, ona bağlı sekreter veya bir asistanın bile olduğu, orta düzey bir yönetici görevini üstlenmiş “yönetici asistan” lar da var. Aslında ilanı dikkatle okuduğunuzda hangi niteliklere sahip bir “yönetici asistan” arandığını anlayabilirsiniz. Eğer çok iyi derecede İngilizce bilgisine sahip olmak, çok iyi derecede bilgisayar kullanabilmek, raporlamalar yapmış olmak, bu pozisyonda ….. yıl deneyimli olmak, gibi özellikler sizde yoksa bu ilana başvurup cevap beklemek anlamsız olacaktır.

Yüksek lisans yapmış bir iş arayanın “santral görevlisi” pozisyonuna başvurması sizce ne kadar doğrudur? Başvuru yaptıktan sonra “ben yüksek lisanslıyım, beni bile aramadılar, oysa ki aranılan tüm özellikler bende var” demeye mi başlayanların olduğunu tahmin ediyorum.

İş başvurularında aranılan özelliklerin sizde olmaması durumunda aranmayabilirsiniz. Ancak aranan tüm özellikler sizde olduğu halde yine de aranmamışsanız kendinize şu soruyu sormalısınız. Acaba ben bu iş için fazla mıyım? İngilizce de “over qualify” aranılanın üzerinde anlamına gelmektedir.

Özgeçmişinde, çeşitli şirketlerde orta düzey yönetici ve daha sonra finans müdürü olarak çalıştığını yazan bir aday resepsiyon görevlisi pozisyonuna başvuruyorsa bu durumda ne düşünürsünüz?

Kısa bir süre önce insan kaynakları ile ilgili internet sitelerinden birinde şöyle bir tartışmaya şahit oldum. Şikayetçi olan kişi, aranılan tüm nitelikler ve iş tanımında belirtilen yetkinliklerin kendisine uyduğunu, görüşmeye çağırıldığını ancak kendisinin işe alınmadığını, “Tüm özellikler bende vardı neden beni işe almadılar? Bu şirketler kimi arıyorlar anlamıyorum” diye yazıyordu. Tüm nitelikleriniz uymasına rağmen seçilmemenizin pek çok nedeni olabilir. Görüşmeci sizin özgeçmişinizi değerlendirip, görüşmeye değer bir aday olduğunuz için sizi çağırmıştır. Ancak belki de burnunuzdaki hızmayı, makyajınızı veya kıyafetinizle verdiğiniz mesajın kendi şirketine uygun olmadığını düşünmüştür. Belki de sizin anlatmış olduğunuz kendinizle ilgili konulardan hakkınızda bir kanıya sahip olmuş olabilir. Ya da sizden daha uygun olduğu düşünülen bir adayda karar kılınmıştır. Bu durumun burada sayılamayacak kadar çok değişkeni olabilir.

Şirketlerin İK yöneticisi ya da işe alımlardan sorumlu görüşmecileri, her bir aday için kendine şu üç önemli soruyu sorar.

1. Bu aday bizim şirketimize uyum sağlar mı?

2. Bu aday şirketimize neler katar?

3. İşe girdikten sonra ne kadar çalışır?

Önemli olan her görüşmeden sonra kendinize “neyi daha iyi yapmalıyım?” sorusunu sorabilmek ve kendinizi geliştirmek, donanımınızı artırmak için neler yapmanız gerek yeniden değerlendirebilmek.

İş görüşmesine çağırdığımız pek çok adayın, iş yeri adresini verirken “Aaaa o semt evime çok uzak” demesini çok anlamlı bulmuyorum. Hatta servis imkanınız var mı diye bile sormadan “İşyeri bana uzak, uygun değil, teşekkürler” demesi sizce nasıl değerlendirilir? Şehrin merkezi semtlerinde çalışma hedefiniz olabilir. Bunu anlayabiliyorum. Ancak şirketin nerede olduğuna, web sitesine bile bakmadan ilana başvuru yapıyorsanız bu sizin bilinçli bir aday olmadığınızı gösteriyor. Hangisi tutarsa anlayışıyla bir sürü ilana başvuruda bulunmak, sizin iş arama konusundaki bilinç düzeyiniz için bir gösterge aslında. Ön yazısında ne kadar istekli, bu iş için aranan özelliklerin hepsine haiz olduğunu yazan aday, iş görüşmesine çağırdığınızda “yarın müsait değilim, gelemeyeceğim” dediğinde, “Başka bir gün görüşme imkanımız olabilir mi?” diye bile sormadan telefonu kapatıyorsa aklınıza sadece aranmış olmak için başvuruda bulunan ve aranınca kendini iyi hisseden onlarca kişi olduğunu düşündürtüyor neredeyse. Hele bir de telefonla görüşmeye çağırılmak için arandığında, yaptığı iş başvurusunu ve şirketin adını bile hatırlamayanlar var. Bu durumda siz şirketlerin yerinde olsanız ne düşünürsünüz? Birde ses tonundan sizin aramanızı bekleyen, canlı, dinamik bir sesle “merhaba” diyerek sizin aramanızı beklediklerini ifade edenler var. Galiba ilgimizi en çok çeken adaylar bunlar.

Mülakat süreci gerçekte adayın, şirket tarafından telefonla aranılması sürecinde başlıyor. Telefonda verdiğiniz cevaplar, sesinizin tonu, sorduğunuz sorular…. Sizin hakkınızda şirketin edindiği ilk izlenimler, sizi görmeseler bile…

İş deneyimlerinizden ders çıkarmayı öğreniyor musunuz?

İş görüşmesi sonunda “ bize sormak istediğiniz şeyler var mı?” dediğimizde, genellikle;

-Çalışma saatleriniz nasıl?

-Mesai yapılıyor mu? Fazla çalışmada mesai ödeniyor mu?

-Cumartesi günleri çalışılıyor mu?

-Servis/ssk/yol parası/yemek parası var mı?

-Ne kadar ücret veriyorsunuz? Soruları ile karşılaşıyoruz.

“Bu şirkette çalışanların mesleksel ve kişisel gelişimleri için eğitim programları yapılıyor mu?” diye soranlar binde bir neredeyse.

İş başvurusu yapmadan önce;

-İlandaki aranılan nitelikler ve iş tanımı sizin yeteneklerinizle örtüşüyor mu? Dikkatlice bakın.

-Şirket hakkında bir araştırma yapın!

-Şirketin adını ve başvuru tarihinizi bir deftere not edin!

-Görüşmeye gitmeden hazırlık yapın,

-İş için istekli olduğunuzu ifade etmeyi unutmayın!