Görüş ve Düşünceler Hayata Geçirilmediği Sürece

Ne İşe Yarar?

"...sayısal yönden kalabalık sınıflarda tek yönlü sunum ortamında verilen eğitimin çağdaş eğitim sisteminde yerinin bulunmadığını anımsatmak isterim". Bu sözler Ankara Barosu başkanı Semih Güner'e ait ve söylendiği tarihten bu yana yaklaşık bir buçuk sene geçti. Peki, başkanı olduğu Ankara Barosu'nun staj eğitimi bu bir buçuk sene de nereden nereye gelebildi ve nereye gidecek? Tasarımında en çok 45-50 kişi arasında alabileceği öngörülen, kışın soğuk ve havasız yazın ise sıcak ve yine havasız iki adet sınıfta 60 kişilik gruplar halinde haftada üç saat bulunmaya stajyer avukatları zorunlu tutan Ankara Barosu yönetimi Staj Eğitimi verdiğini mi sanıyor, yoksa eziyet görmeyenin avukat olamayacağını ve/veya olmaması gerektiğini mi düşünüyor?

Sayın başkanın yukarıdaki sözlerinin devamında, "...Ne yapılırsa yapılmalı ve mutlaka az sayıda öğrenciden oluşan sınıflarda aktif eğitim teknikleri kullanılarak öğretim yapılmalı ve uygulama öğretimde önemli bir yere taşınmalı veya yer verilmelidir. Uygulamadan verilecek örneklerle anlatım zenginleştirilmeli, teorik bilgi yanında somut olay uygulaması, atölye çalışması veya benzeri etkinliklerle öğretimde yerini almalıdır. Bunlar yapılırken araştırmacı hukukçu kimliği göz ardı edilmemeli, derste anlatılanların ses kayıt aygıtlarıyla kaydedilerek veya tutulan notların fotokopi yoluyla çoğaltılıp, dağıtılarak sınavlara hazırlanma yolu engellenmelidir. Bu uygulama sürdüğü takdirde vizyonu olmayan, hukuk mantığı gelişmemiş kişilerin avukatlık ve yargıçlık mesleğini daha da yozlaştıracağı endişesi artarak sürecektir." görüşü de yer almaktadır. (Bu bölümün alındığı yazının metnini http://www.barobirlik.org.tr/yayinlar/makaleler/avsemihguner.doc adresinden indirebilirsiniz.)

Kuşkusuz sayın Güner, yukarıdaki sözlerini hukuk öğrenimi için söylemiştir. Ancak, bu söylenenler hiç tartışmasız meslek eğitimi için de geçerlidir.

Peki Ankara Barosu'nun staj eğitim programı ve uygulaması nedir? Kısa bilgi verelim;

• Ankara Barosu Eğitim Merkezi (ABEM) olarak adlandırılan mekanda esasen sadece iki adet derslik bulunmakta olup mimari projeye göre her bir dersliğin en çok alabileceği dinleyici sayısı 45 ila 55 arasındadır. Üçüncü bir derslik olduğu iddia edilebilirse de, üçüncü derslik ancak 15 kişi alabilmekte ve staj eğitiminin Ankara Barosunca uygulanan programına elverişli bulunmamaktadır.

• Dershanelerde standart donanım olarak tepegöz, bilgisayar ve bilgisayara bağlı yansı, perde ve beyaz tahta bulunmasına rağmen, eğitimcilerin eğitimsizliği nedeniyle donanım verimli kullanılamamaktadır.

• Dershanelerin havalandırma sisteminin sorunu ABEM'in kuruluşundan (2002 yılının üçüncü çeyreğinden) bu yana çözülmediğinden, dershaneler soğuk günlerde soğuk, sıcak günlerde bunaltıcı sıcak ve her iki halde de havasızdır. Öyle ki 40 dakikanın bitiminde stajyer havasız kalmış her insan gibi telaşla kendini dışarı atmaktadır.

• Stajyerler 60 kişilik gruplara ayrılmış olup, her grubun sorumlu bir gözetmen avukat bulunmaktadır. Gözetmenler stajyerin devamını takip etmekte ve onları sosyal aktivitelere (ve özellikle baro yönetiminde olanların taraftarı olmaya) yönlendirmektedir. Böyle yönlendirme yapmayacağı ya da yapamayacağı düşünülen bir avukatın ise staj kuruluna alınması ya da staj kurulunda barındırılması pek mümkün olamamaktadır. Yani, gözetmen avukat için liyakat ölçüsü baro yönetiminde olanların taraftarı olmaya yönlendirmekte göstereceği başarıdır. Bu ölçüye göre layık olanları ayıklayabilmek ya da yanlışlıkla görevlendirilen bir meslektaşı dikkat çekmeksizin uzaklaştırabilmek için, bir gelenek gibi yutturularak her yıl Temmuz ayında gözetmenler istifa ettirilmekte ve her yıl Eylül ayında baro yönetimi tarafından yeni görevlendirilmeler yapılmaktadır. Tabii bu arada, istenmeyen gözetmen görevlendirilmemektedir. Böylece, gözetmen sanki kendisi istifa etmiş gibi bir görüntü verilmektedir. Son örneği 2003 yılında yaşanmış olup, istifası alınan gözetmenlerden bir kaçı gruplarının dönemi bitmemiş olmasına ve kendilerinin de gözetmenlikten ayrılma isteği olmamasına rağmen yeniden görevlendirilmemiştir.

• Ne gözetmenler ne de diğer ders verenler, Eğitim Metotları eğitimi görmediğinden kabul edilebilecek en asgari ölçülerde dahi eğitimci değildir. Tabii,  eğitim verecekler için Staj Eğitiminin özellikleri dikkate alınarak hazırlanmış   bir "Eğitim Metotları Eğitimi"nin gerekliliğini ve eğitimci eğitiminin bir kaç saatlik seminerlerle sağlanamayacağını Ankara Barosu yönetimine -hele bir süre staj kurulunda mesaisini harcadığı için kendini eğitim uzmanı sananlara- anlatabilmek deveye hendek atlatmaktan zordur.

• Stajyer sayısı bini aştığı için grup sayısı arttırılmış ve haftalık ders saati her grup için 4 saatten 3 saate düşürülmüştür. 2003-2004 döneminde binin üzerinde stajyer bulunduğu düşünülürse, grup sayısının 15 ve üzeri olduğu hesaplanabilir. (Ankara Barosu web sitesinde yayınlanan staj kurulu üyelerinin sayıları da 01/07/2004 tarihinde 16'dır. Şu sıralar yeni stajyerlerde gelmekte olduğundan grup ve gözetmen sayısı da olasılıkla 18'e, belki daha yukarı çıkmıştır.)

• Avukatlık Hukuku dersleri için temel kitap Av. Semih Güner'in (Ankara Barosu başkanı) "Avukatlık Hukuku" kitabı olup, dershanelerin kalabalık olması nedeniyle konuların tartışılarak ve stajyerlerin aktif katılımı ile işlenebilmesi mümkün olamamaktadır. Kuşkusuz, eğitimci görevini üstelenen ya da üstlendirilen gözetmenlerin de eğitim konusunda eğitimsiz olmaları nedeniyle temel kitap olmasına rağmen, konferans biçiminde işlenen konuların  tüm gruplar için standartlığının sağlanmış olduğunu söyleyebilmek mümkün görünmemektedir.

• CMUK, HUMK gibi temel konularda ise esasen iyi planlanmış bir eğitim mevcut değildir. Konular, anlatanın isteğine ve önceliklerine bağlı olarak işlenmektedir. Bir gruptan diğerine konuların alt başlıklarının dahi değişik anlatıldığı stajyerler tarafından söylenmektedir.

• 2002-2003 döneminde programlı bir hazırlığa dayalı olarak ve sınıf 60 kişi olmasına rağmen stajyerin işlenen konuya katılımını sağlayabilmek amacıyla farklı yöntemler ve donanımlar kullanılarak verilen CMUK eğitiminin yerini, sistemsiz ve eğitim konusunda deneyimsiz eğitimcilerle verilen CMUK programı ya da programsızlığı almıştır. (2002-2003 döneminde staj programı için hazırlanan Staj CMUK eğitiminin esasen 15 kişilik olan Avukat CMUK eğitim programının 60 kişi için uyarlamaya çalışılarak ortaya çıktığını ve bu nedenle bazı hataların olduğunu, ancak her şeye rağmen dönem sonu anketlerde staj eğitimi süresince en başarılı eğitimin CMUK eğitimi, en başarılı eğitimcilerinde CMUK eğitiminde yer alan avukatlar olduğunu lütfen not ediniz. Yönetimin ve staj kurulu başkanı ile bazı gözetmenlerin bütün ısrarlarına rağmen stajyer CMUK eğitiminde not dağıtılmamış, eğitim tümüyle uygulamalı ve tartışmalı olarak yapılmaya çalışılmıştır.)

• 2000 yılında stajyer avukatların katkıları ile programı hazırlanıp başlatılan, bilgisayar ve Internet kullanmanın temel prensiplerini öğretmek ile sınırlı amaçlı olan bilgisayar eğitim programı, 2000-2001 yıllarında istekli stajyer avukatlar için baronun çıkma 4 bilgisayarı ile uygulanabilmiş, baronun Adli Yardım Merkezine yer ihtiyacı nedeniyle programın uygulamasına devam edilememişti. 2003 yılı başında ABEM'de toplam 12 yeni bilgisayarlı bilgisayar eğitim odası olmasına rağmen, stajyerlere bilgisayar eğitimi verilememiştir. Avukatlara verildiği iddia edilen bilgisayar eğitiminin başarısı hakkında ise eğitim sonuç raporu veya anketi vb. bir kaynak bulunmamaktadır. Bahsedilen eğitimin sürekli olamaması aslında başarısızlığının göstergesidir.

Her ne kadar toplantılarda ve fırsat yakalandıkça yapılan açıklamalarda, ABEM ballandırılarak ve olağanüstü başarılı gibi anlatılsa da mevcut durumu yukarıda anlattığımız gibidir. Şu günlerde yenilenmesi devam eden ve muhtemelen Ankara Barosunun 2004 yılı Ekim ayında yapılacak genel kurulundan önce bitirilecek konferans salonunun da baro tarafından uygulanan staj eğitim programı ile elde edilebilen eğitim kalitesine çok bir katkısı olmayacaktır. Aslında, staj eğitiminin kalitesinden dahi bahsedebilmek mümkün değildir. Çünkü ortada yararlı olduğu kabul edilebilecek bir staj eğitimi bulunmamaktadır.

Bu yazdıklarımıza staj eğitim programının ders saatleri gösterilerek karşı çıkılabilir. Ancak, bu karşı çıkış zayıf ve temelsiz olacaktır. Çünkü, Ankara Barosu staj eğitim programında sadece öğretim amaçlanmıştır ve belirlenmiş konularda -ki buna Avukatlık Hukuku da dahildir- sadece hukuk öğretilmeye çalışılır.

Hukuk sadece bilgidir ve bu nedenle öğretilir ve/veya öğrenilir. Bir avukat için hukuk bilgisi, mesleğini yapabilmesi için zorunlu olarak sahip olması gerekendir. Avukatlık bir meslek olduğundan bir avukatın nasıl davranması gerektiği öğretilemez ve fakat avukat davranışında bulunabilmesi için kişi eğitilebilir. Bu görüşümüzü esasen sayın başkanın "Hukuk bilim, avukatlık ve yargıçlık ise sanat ve meslektir. Bu nedenle akademik hukuk öğreniminin yanı sıra bir de mesleki eğitime gerek bulunmaktadır. Eğitimi 'bir kişiyi, üzerinde işleyerek güdülen amaca göre geliştirmek, olgunlaştırmak, yeterli hale getirmek' olarak kabul edersek, bir mesleğin özellikle avukatlık gibi sanatsal boyutu olan bir mesleğin yapılabilmesi için mutlaka meslek eğitimine gerek bulunmaktadır." sözleri desteklemektedir.

Gerek meslek eğitiminin, gerekse eğitimi verecek kişilerin eğitiminin planlaması ise yoğun ve yorucu bir çabayı gerektirir. Ankara Barosu yönetiminin renkli afişlerle duyurduğu bir kaç saatlik seminerler ile meslek eğitimi ya da eğitimi verecek kişilerin eğitildiğinden bahsedebilmek mümkün değildir.

Yukarda görünümünü çizdiğimiz Staj Eğitiminin halihazırdaki durumu, baro yönetiminin sayın başkanın düşünce ve görüşlerine uygun uygulamaları başlatamadığı ve bize göre esasen başlatma niyetinin de olmadığını göstermektedir. Ama, yönetimin verimli bir eğitim yapılıyormuş izlenimini verme amacında olduğu ve becerebildiği her gösteriyi yapmaya çalıştığı kesindir.

Peki Neden?

Staj eğitiminde, eğitimden çok grup aktiviteleri olarak kabul edilen piknik, yemek, futbol karşılaşmaları gibi düzenlemelere öncelik verilmesinin, derslerde ise sadece öğretim yapılıyor görüntüsü verilmeye çalışılmasının amacı ne olabilir? Eğer sağlıklı bir eğitimin gerçekleştirilmesi amaçlanmıyorsa, bu kadar stajyer avukat neden her hafta bir kaç saat bir araya getirilmekte, bundan da öte adeta grup yemeklerine, pikniklere, futbol turnuvalarına katılmaya yöneltilmekte ve hatta zorlanmaktadır? Bizim aklımıza tek bir cevap geliyor. Yöneticiler ve/veya içlerinden bir kaçı kendi yandaşlarının yönetimi devam ettirmelerini ya da yönetimde olmalarını sağlamayı temel alıp, bütün eylemlerini bu amaca tabi kıldıklarında, artık ne avukat stajyeri eğitiminin yeterliliğinin önemi kalır, ne de başkanın eğitim konusundaki görüşlerine itibarın önemi. Aslında "baro yönetimlerinin seçildikleri tarihten itibaren sonraki genel kurulda yapılacak seçimleri hedefleyerek çalıştıkları" yolundaki görüş bize ait değil. 2004 yılı Ocak ayında yapılan kurultayın son gününde açıkça ifade edilmiş ve DSAG'ın "Baro Büyüğümüz" olarak tanımladıkları avukatlar tarafından da şiddetle karşı çıkılmıştı.

Başka nedenler de olabilir. Ancak, ileri sürülebilecek nedenlerden hiç biri "kaynak yok" olamaz. Çünkü, stajyer kaydından elde ettiği gelirin yanı sıra Ankara Barosu'nun pul paraları nedeniyle TBB'den aldığı pay da vardır.

Keza, "nasıl yapılacağını bilemedik" de bir neden olamaz. Çünkü, eğitimin nasıl planlanması gerektiğini bilen ya da  planlayacak kişileri organize edebilecek deneyime sahip avukatlar baroda vardır ve bizce yönetim kimler olduğunu bilebilecek durumdadır. Bu avukatlarla baro yönetimi çalışmak ister mi? İşte sorun buradadır. DSAG liyakat ölçüsüne uymayanlarla baro yönetiminin çalışmak istemesi pek mümkün değildir.

Her kesin her şeyi bilmemesi ve bilenlere sorması olması gerekendir. Ancak, kişinin bildiğini sanması ve hatta iddia etmesi tek kelime ile "ukalalık" dır. Birileri baro yönetiminin "her şeyi ben bilirim" iddiasında olduğunu ileri sürebilir. Bu doğru değil. Aslında, bu dönem baro yöneticileri içinde ukala olarak tanımlanacak kişi sayısı hemen yok gibidir. Zaten, eğitim ile ilgili çalışmanın nasıl yapılacağını bilen ya da bilebilecek deneyime sahip olanların uzaklaştırılma tavrının nedeni asla her hangi birinin ukalalığı değildir.

Doğal olarak böyle bir yönetimin sonucunda kazanan ve kaybeden taraflar olmaktadır;

• Bir sonraki genel kurulda yapılacak seçim için çalışanlar kendi yandaşlarına biraz oy kazanırlar.

• Kazanılan oyların sahipleri ise koruma altına girdiklerini hisseder ve gelecekleri için faydalı olacağını düşünürler. Umutları ve hayalleri de vardır. İçlerinden bazılarının umutları tabii ki boşa çıkmayacaktır. Yakın temasta ve uyumlu oldukları sürece (ki bu, DSAG deyimiyle "Baro Büyükleri"nin her dediğini tartışmasız ve düşünmeksizin yapmaktır) DSAG içinde yer edinebilirler.

Ancak,

• Ankara Barosu staj nedeniyle elde ettiği geliri eğitimin planlamasına ve yararlı bir eğitimin gerçekleştirmesine harcamayarak, gösterişli ve etkileyici görünümde olması için gösterilen tüm çabalara rağmen yetersiz ve yararsız bir staj eğitimi (ya da olmayan staj eğitimi) ile itibar kaybeder.

• Stajlarını tamamladıklarında Stajyer avukatların yanlarına kalan ise, bir sene boyunca her hafta eziyet çektikleri en az üç saatleri ile öğrencilikten mesleğe adım atarken yollarını doğru çizmelerini sağlayacak yol gösterici ve yararlı bir eğitimin olmamasının getirdiği güvensizlik ve şaşkınlık halidir.

Etkin ve yetkin konumda olmasına rağmen Ankara Barosu başkanı Semih Güner "...Ne yapılırsa yapılmalı ve mutlaka.." sözleriyle başlayan görüşlerini hayata geçirmemiştir, ya da geçirememiştir. Peki, görüşleri ya da bilgisi ne işe yaramıştır?

Hiç kuşkunuz olmasın, bu soruya bulacağınız doğru cevap bundan sonraki DSAG başkan adaylarının ya da başkanlarının bilgileri ve/veya kişisel görüşlerinin ne işe yarayacağı konusunda da geçerli olacaktır.

Av. Hasan Aydın Tansu

Ankara, 14/07/ 2004