II.X. Tarihte Önemli Yargılamalar

Dreyfus olayı Fransa'da 18941906 yılları arasında vatan hainliği suçuyla hüküm giyen, sonra suçsuzluğu ortaya çıkan yüzbaşı Dreyfus'ün başından geçen ve çeşitli siyasal sonuçlar doğuran bir dizi adli olaya topluca verilen ad.

1894'te genelkurmayda görevli topçu yüzbaşı Dreyfus, Paris'teki Alman elçiliğine askerî bilgiler vermekle suçlanınca, bu suçu yadsıdı (ortada ne somut bir neden, ne de açık seçik kanıtlar vardı); ama Savaş Konseyi, bir elyazısı karşılaştırmasına ve kurallar çiğnenerek zanlının avukatlarına gösterilmeden yargıçlara verilen bir gizli dosyaya dayanıp, Dreyfus'e ömür boyu sürgün ve rütbesinin geri alınması cezasını verdi.

Oysa Dreyfus yalnızca bir kuşkunun kurbanı olmuştu; yahudi olduğundan,kuşku çekmesi de,o dönem için doğaldı. Gerçekten, Edouard Drumont'un 1886'dan başlayarak La France juive (Yahudi Fransa) adlı kitabıyla ve La Libre Parole (Özgür Söz) adlı gazetesiyle yaptığı Yahudi düşmanlığı propagandası, soylular ile Katolik ve kralcı büyük burjuvalar arasında yayılmıştı. Söz konusu propaganda, eski dinsel temele dayandırılmamıştı: Drumont Yahudi inanışına karşı çıkmıyor, ama Yahudilerin kozmopolit ve açgözlü olduklarını ileri sürüyor, yurtseverlik ve onur duygularından yoksun olduklarım savunuyordu.

"SUÇLUYORUM"

Dreyfus'ün söz konuşu propagandanın da etkisiyle hüküm giyip Guyana'daki Şeytan adasına sürülmesinden sonra da genelkurmaydan bilgi sızması sürünce, Fransız Haber Alma Servisi bir başka subaydan kuşkulandı: Macar kökenli, sefahat düşkünü, borca batmış komutan Esterhazy. Üstelik Esterhazy ile Paris'teki Alman askerî ataşesi arasındaki bir yazışma da ele geçirildi. Ama genelkurmayın ileri gelen subayları, bu yeni öğeleri göz önüne almak istemediler ve suç Dreyfus'ün üstünde kaldı.

Dreyfus dosyası konusundaki kuşkularım dile getiren komutan Picquart kınanıp, Tunus'un güneyine gönderildi; albay Henry, Dreyfus'ü suçlu gösteren ve Esterhazy'yi temize çıkaran bir belge düzenledi. Bunun üstüne, Paris'in yahudi çevrelerinde etkili olan zengin Dreyfus ailesi, davayı kamuoyunun gözleri önüne serip, Esterhazy'yi yüzbaşı Dreyfus'e yüklenen suçların gerçek suçlusu olarak gösterdi. Esterhazy buna karşı çıkıp, üstlerinin desteğiyle bir Savaş Konseyi'nde yargılanmayı istedi ve 1898'de beraat etti, Bunun üstüne "Dreyfus Olayı". ilerici görüşleriyle tanınan romancı Emile Zola'nın gürültüler koparan girişimleriyle bir siyasal soruna dönüştü. Zola,Clemenceau'nun gazetesi L'Aurore'da yayımladığı"Suçluyorum" başlıklı ateşli açık mektupta, Dreyfus'ün suçsuzluğunu belirtip, hüküm giymesini genelkurmay subaylarının çoğunun yahudi düç mani, gerici ve kilise yanlısı olmala rına bağladı ve bu mektup yüzünde kendi de hüküm giydi.

O sırada cumhuriyetçi üniversiteli ler, "insan Hakları Birliği'ni kura rak Dreyfus yanlısı bir kampanya başlattılar; amaçları Dreyfus'ü sa vunmak, ama aynı zamanda da cumhuriyete bağlılığından kuşku duyulan orduya ve cumhuriyetçilerin doğal düşmanı Kilise'ye karşı çıkmaktı. Dreyfusçülerin propagandası karşısında. "Fransız Vatanı Birliği" diye adlandırılan bir hare ket oluştu (hareketin temsilciler Dreyfus'ün suçluluğuna inanıyor, haksız yere saldırıya uğradığım düşündükleri orduyu ve Kilise'yi savunuyorlardı). Böylece tartışma. Dreyfus'ün suçlu mu suçsuz mu olduğu konusunu aşıp, büyük siyasal ilkeler ve tutkular tartışılmaya başlandı. Zola. açılan iftira davasında hüküm giyince hapse girmemek için İngiltere'ye kaçmış, ama mahkeme sırasın da, Dreyfus'ün yargılanmasında yapılan yasadışı işlemler de ortay çıkmıştı. 1898 Temmuzunda Henry'nin düzenlediği sahte belge. Meclis mahkemesine Dreyfus'ün suçluluğunun günün başlıca kanıtı olarak sunuldu;ama ağustos ayında, sahte olduğu anlaşıldı. Bunun üstüne tutuklanan albay Henry intihar etti.