II. IV. Mühürler

Biraz yaşı ilerlemiş olanlar bilirler eskiden okuma yazma bilmeyenler ,imza da atamadıkları için yanlarında özel olarak yaptırdıkları şahsi mühürlerini taşırlardı. Bu mühürler genellikle taşıyanın adını ,birde doğum tarihini içerirdi. Soyadı kanunu ile birlikte mühürlere soyadının yazılmasına da başlanmışsa da bu pek uzun sürmemiş, okuma yazmanın artmasıyla birlikte mühürler de yerini kalemle atılan imzaya bırakmıştır. Gümüş, prinç, sedef, akik mühürlerin malzemesi olarak kullanılmıştır.

Padişah ve sadrazamların mühürlerinin altın olması onların istisnai konumları gereğidir.

Mühürler o zamanlar kişinin toplumda taşıdığı statüye, gelir düzeyine göre çeşitlilik arz ederdi. Yüzük mühürler yanı sıra, özel kapları içinden çıkarılarak kullanılan sedef süslemeli mühürler de vardı.3 yanı değişik metinler içeren (fırıldak) mühürler de erbabının işini fazlasıyla görmeye yetmiştir.

Gümüş mühürlerin işlemeleri de olduğunda ortaya tam bir sanat ziyafeti çıkar. Bunlar genellikle hanımların zevkini yansıtan kıvrak motifleriyle gözümüzü okşayan şekilde olabildiği gibi, kimi zaman kullananın mesleğini ortaya koyan şekillere de bürünürdü. Örneğin bir denizci zabitinin mührü çıpa şeklini alabilmektedir.

Mühür denince padişah mühürlerine değinmeden geçmek olmaz. Bunlar imparatorluğun haşmetini ortaya koymaya yarışan sanatsal objeler olarak, büyük müzayedelerde servet fiyatlara alıcılar bulmaktadır.

Sultan Kanuni’nin mührü bizi en çok ilgilendirenidir. Bu mühürlerin belgelere, fermanlara bürünen şekli de tuğradır. Sanat eseri kabul edilen padişah tuğraları bugün kültür eserlerimizin en başında gelmektedir. Ülkenin en ileri hattatlarınca altın işlemelerle, yaldızlarla yada rengini yüzlerce yıl kaybetmeyen mürekkeplerle yazılan ve işlenen bu tuğralar doyumsuz seyirleriyle sanat abidesi olarak kültür dünyasında yerini perçinlemiştir.

Kadı mühürleri. Bunlar kadı fetvasının altına düşülen mühürleme işlevini taşıması gibi kadının verdiği kararların altına da aynı gerekçelerle basılırdı.